Günlük İzler Yazılar

Kültürlerin Çeşitliliği İçinde Demansı Anlamak: Aktivite, Hafıza ve Yaşantının Antropolojisi Bu yazımızda Fimu olarak Demans için hangi aktiviteler iyi gelir hakkındaki başlıca ayrıntıları tek yerde topladık. Kültürlerin birbirinden ne kadar farklı ama aynı zamanda ne kadar benzer olduğunu gözlemlemek, insan belleğinin nasıl şekillendiğine dair düşünceleri de derinleştirir. Yaşlılık, unutma, hatırlama ve günlük yaşam pratikleri farklı toplumlarda yalnızca biyolojik süreçler olarak değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel birer deneyim olarak ortaya çıkar. Demans denildiğinde çoğu zaman tıbbi bir çerçeve akla gelir; ancak farklı toplulukların yaşlı bireylerle kurduğu ilişki, hangi aktivitelerin iyi geldiğine dair çok daha geniş bir ufuk açar. Demans için…

Kökler toplamının formülü nedir? Bir denklemin arkasındaki düzeni görmek Ankara’da sabahları metroya bindiğimde, camdan dışarı bakarken hep aynı şey dikkatimi çekiyor: insanlar hızlı, şehir hızlı, düşünceler hızlı. Ama bazı şeyler var ki hızın içinde bile değişmiyor; mesela matematikteki o düzen hissi. Üniversitede ekonomi okurken en çok sevdiğim şey veri setleriyle uğraşmaktı. Talep eğrileri, regresyonlar, grafikler… Ama bir noktada hep daha temel bir şeye geri dönüyordum: denklemler. Özellikle de “Kökler toplamının formülü nedir?” sorusu, ilk başta basit görünmesine rağmen aslında matematiğin en zarif yerlerinden birine açılan kapıydı. Bir gün Kızılay’da küçük bir kafede otururken yan masada bir lise öğrencisi sınav notlarına…

Gündelik Hayatın Görünmeyen Akışları Üzerine Bir Düşünme Denemesi İnsan topluluklarını anlamaya çalışırken, çoğu zaman gözle görülmeyen ama hayatı mümkün kılan süreçlere takılı kalırım. Tıpkı nefes alıp vermek gibi… fark edilmediğinde bile sürekli çalışan, durduğunda ise tüm sistemi çökerten süreçler vardır. Toplum da böyle katmanlı bir akışlar bütünüdür. Bir odada hava nasıl hareket ediyorsa, fikirler de öyle dolaşır. Bir bedende oksijen nasıl dağılıyorsa, kaynaklar da toplum içinde öyle yayılır. Bu benzerlikten yola çıkarak üç temel biyolojik kavram — ventilasyon, difüzyon ve perfüzyon — yalnızca tıbbi bir açıklama olmaktan çıkar ve toplumsal yapıların işleyişini anlamak için güçlü bir metafora dönüşür. Ventilasyon, Difüzyon…

Septum ne demek? Ekonomik düşünceye açılan beklenmedik bir kapı Kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada yaşadığımızı kabul etmek, aslında her gün yaptığımız seçimlerin arka planını da görünür kılar. Bir şey seçtiğimizde başka bir şeyi vazgeçilmez biçimde geride bırakırız. Bu basit gerçek, ekonominin en temel taşlarından biridir. “Septum ne demek?” sorusu ilk bakışta biyolojiye ait bir tanım gibi görünse de, kavramsal olarak ayrım, bölünme ve düzenleme fikri üzerinden ekonomiyle güçlü bir analoji kurmaya imkân verir. Septum, biyolojide bir bölme yapısıdır; ekonomide ise çoğu zaman piyasaların, sektörlerin, gelir gruplarının ve karar mekanizmalarının birbirinden nasıl ayrıldığını anlamak için metaforik bir çerçeveye dönüşebilir. Septum kavramının…

Giriş: Bir Hücre, Bir İktidar ve Görünmeyen Düzen Bugün sizlerle Fimu çatısı altında Olgun alyuvar hücresi hemoglobin sentezler mi üzerine değerli bilgiler paylaşıyoruz. Toplumsal düzeni anlamaya çalışan bir göz için en küçük yapılar bile çoğu zaman en büyük soruları tetikler. Gücün nasıl dağıldığı, hangi merkezlerde yoğunlaştığı ve hangi aktörlerin görünmez kaldığı meselesi yalnızca devletler, partiler ya da kurumlarla sınırlı değildir. Bazen bir hücrenin biyolojisi bile siyaset biliminin kavram setini yeniden düşünmeye zorlar. “Olgun alyuvar hücresi hemoglobin sentezler mi?” sorusu ilk bakışta biyolojiye ait gibi görünür. Ancak bu soru, bilgi üretiminin nasıl organize edildiği, otoritenin hangi merkezlerde toplandığı ve hangi yapıların…